Odwołanie od wyceny szkody

Kalkulacja przyszła na kwotę, za którą żaden warsztat naprawy nie podejmie. Kosztorys ubezpieczyciela jest stanowiskiem strony sporu i miary szkody nie wyznacza. Wyznacza ją Kodeks cywilny, a ten liczy inaczej niż program kosztorysowy likwidatora.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy odwołujesz się od wyceny szkody

Trzy sytuacje wracają najczęściej.

Pierwsza: stłuczka na parkingu, likwidacja z OC sprawcy, a w kosztorysie zamiast oryginalnego błotnika ląduje zamiennik nieznanej marki, choć auto miało komplet fabrycznych elementów.

Druga: kalkulacja przyjmuje stawkę za roboczogodzinę, jakiej w Twoim mieście nie liczy żaden warsztat, a każdy realny kosztorys wychodzi dwukrotnie wyżej.

Trzecia: ubezpieczyciel ogłasza szkodę całkowitą i proponuje wypłatę różnicy, mimo że naprawa jest tańsza niż samo auto sprzed zdarzenia.

Formalnie piszesz reklamację, bo zakład ubezpieczeń nie jest organem administracji. Terminy, milczenie zakładu i dalsze szczeble sporu opisuje osobno strona odwołanie od decyzji ubezpieczyciela. Tutaj zajmujemy się tym, co w tamtym piśmie najtrudniejsze: merytorycznym podważeniem liczb.

Czym prawo mierzy szkodę

Odszkodowanie ma pokryć szkodę w całości: straty, które poniosłeś, oraz korzyści, które mógłbyś osiągnąć (art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego). To Ty wybierasz, czy sprawca ma przywrócić stan poprzedni, czy zapłacić odpowiednią sumę pieniężną (art. 363 § 1). Wysokość liczy się według cen z daty ustalenia odszkodowania (art. 363 § 2), więc kalkulacja sprzed roku nie broni się sama.

Roszczenie powstaje z chwilą wyrządzenia szkody i nie zależy od tego, czy w ogóle zamierzasz coś naprawiać. Sąd Najwyższy powiedział to wprost w uchwałach III CZP 68/01 i III CZP 150/06. Argument likwidatora, że nie pokazałeś faktur, sam z siebie niczego nie przesądza.

Jest jednak świeże zastrzeżenie i trzeba je znać. W uchwale siedmiu sędziów z 11 września 2024 r. (III CZP 65/23) Sąd Najwyższy przyjął, że gdy naprawa pojazdu stała się niemożliwa, w szczególności po jego sprzedaży albo po wykonanej już naprawie, ustalanie odszkodowania jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy przestaje być uzasadnione. Praktyczny wniosek: auto stoi nienaprawione i niesprzedane, więc kosztorys nadal jest Twoją podstawą. Auto już naprawione, więc zbieraj faktury, bo liczyć się będą realne wydatki i ewentualny ubytek wartości rynkowej.

Argumenty, które podważają zaniżony kosztorys

Nowe, oryginalne części. Uchwała siedmiu sędziów SN z 12 kwietnia 2012 r. (III CZP 80/11) przesądziła, że odszkodowanie z OC obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów. Ciężar dowodu jest odwrócony: obniżka wchodzi w grę tylko wtedy, gdy to zakład wykaże, że naprawa podniosłaby wartość pojazdu, i tylko o kwotę tego wzrostu.

Żadnej amortyzacji z automatu. Rubryka o nazwie urealnienie cen części, ścinająca je o kilkadziesiąt procent, jest ustawieniem programu, nie regułą prawa. Zapytaj w piśmie wprost, na jakiej podstawie i o ile wzrosłaby wartość Twojego auta po naprawie.

Stawki z lokalnego rynku. Odszkodowanie obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy ustalone według cen występujących na rynku lokalnym (uchwała SN z 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03). Warsztat wybierasz Ty, a ceny wybranego warsztatu mogą być wyższe od przeciętnych. Najtańsza oferta w promieniu stu kilometrów nie jest miarą Twojej szkody.

Metoda należy do Ciebie. Możesz rozliczyć się kosztorysowo, biorąc pieniądze i decydując o naprawie po swojemu, albo rachunkowo, przedstawiając faktury z serwisu. Wybór wynika z art. 363 § 1, z zastrzeżeniem z 2024 roku opisanym wyżej.

Szkoda całkowita: OC liczy się inaczej niż AC

Przy OC sprawcy szkoda jest całkowita dopiero wtedy, gdy koszt naprawy przewyższa wartość pojazdu sprzed zdarzenia. Tak rozumie się nadmierne koszty z art. 363 § 1 (wyrok SN z 20 lutego 2002 r., V CKN 903/00). Odszkodowanie wynosi wtedy wartość auta sprzed szkody pomniejszoną o wartość pozostałości, czyli wraku.

Przy AC próg bierze się z ogólnych warunków ubezpieczenia, a więc z umowy, i bywa ustawiony niżej. Taki zapis wiąże Cię w AC, natomiast do likwidacji z OC sprawcy nie ma nic. Sprawdź w piśmie, z której polisy Cię rozliczono.

Dwie liczby w tym rachunku warto obejrzeć z lupą: wartość pojazdu sprzed szkody i wartość pozostałości. Zaniżenie pierwszej i zawyżenie drugiej daje ten sam efekt, czyli mniejszą wypłatę. Obie podważa się niezależną wyceną.

Co powinno zawierać odwołanie od wyceny

• numer szkody, numer polisy i oznaczenie kwestionowanej kalkulacji wraz z jej datą;
• żądanie akt szkody: art. 29 ust. 6 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej nakazuje zakładowi udostępnić informacje i dokumenty zgromadzone dla ustalenia wysokości odszkodowania. Bez wglądu w pełną kalkulację strzelasz na ślepo;
• kontrwycena: opinia rzeczoznawcy albo kosztorys warsztatu, który realnie podjąłby się naprawy;
• zestawienie pozycja po pozycji: która część, która stawka, jakie potrącenie i dlaczego jest błędne;
• policzona różnica między Twoją wyceną a wypłatą, z żądaniem odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego);
• żądanie zwrotu kosztu opinii. Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 24/04 przyjął, że koszt ekspertyzy zleconej przez poszkodowanego może wejść w skład odszkodowania, jeżeli w okolicznościach sprawy był celowy i uzasadniony.

Pozostałe pisma z tej rodziny znajdziesz w dziale Odwołanie.

Najczęstsze błędy

• Sprzeciw bez kwoty. Zdanie o tym, że wypłata jest za niska, zbywa się jednym akapitem. Konkretna różnica z uzasadnieniem już nie.
• Pisanie bez akt szkody. Nie wiesz, jakie stawki i potrącenia przyjął likwidator, więc trafiasz w próżnię.
• Sam kosztorys z warsztatu jako jedyny dowód. Bywa wystarczający, ale niezależna opinia rzeczoznawcy waży w sporze więcej.
• Przenoszenie progu z AC na OC. Umowny próg opłacalności naprawy z ogólnych warunków nie dotyczy likwidacji z polisy sprawcy.
• Naprawa auta bez zbierania faktur. Po uchwale z 2024 roku to realny problem dowodowy.
• Zwłoka. Kolejne pisma potrafią zająć miesiące, a roszczenie się przedawnia.

Prawomat zapyta Cię o numer szkody, kwestionowane pozycje kosztorysu i Twoją wycenę, a potem ułoży gotowe pismo.

Napisz odwołanie