Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji

Sformułowanie „inny skład” opisuje adresata pisma, czyli sędziów, którzy je przeczytają. Zastrzeżenia wobec konkretnego sędziego zgłasza się osobno, wnioskiem o jego wyłączenie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Trzy postanowienia z trzonu przepisu

Zasadniczy przepis brzmi tak (art. 394(2) § 1 KPC):

Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie tego sądu o odrzuceniu apelacji, postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania i postanowienie o umorzeniu postępowania wywołanego wniesieniem apelacji.

Pierwsza sytuacja ma u nas osobny tekst: zażalenie na odrzucenie apelacji. Druga dotyczy skargi o wznowienie postępowania, którą sąd odwoławczy odrzucił zamiast rozpoznać. Trzecia obejmuje umorzenie postępowania apelacyjnego, do którego dochodzi na przykład po cofnięciu apelacji.

Katalog rozstrzygnięć wpadkowych

Obok tych trzech art. 394(2) § 1(1) KPC wymienia postanowienia sądu drugiej instancji, których przedmiotem jest:

• pkt 1: odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego albo ich odwołanie,
• pkt 2: oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego,
• pkt 3: zwrot kosztów procesu, o ile nie wniesiono skargi kasacyjnej,
• pkt 4: zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu,
• pkt 4(1): wynagrodzenie biegłego, mediatora i należności świadka,
• pkt 5: skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzywnę,
• pkt 5(1): odmowa uzasadnienia orzeczenia oraz jego doręczenia,
• pkt 6: zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka,
• pkt 7: odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny oraz świadka od przymusowego sprowadzenia.

Numeracja punktów jest nieciągła, bo ustawodawca dopisywał kolejne pozycje w środku wyliczenia. W piśmie powołuj dokładnie ten numer, który stoi przy Twojej sytuacji.

Wyliczenie zamyka zastrzeżenie, które w poradnikach zwykle wypada: katalog nie obejmuje postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Gdy sąd okręgowy rozstrzygnął już Twoje zażalenie na postanowienie sądu rejonowego, dalszej drogi w tym trybie nie ma. Rozstrzygnięcia zapadające w pierwszej instancji chodzą własnym torem z art. 394(1a) KPC, opisanym w tekście o zażaleniu w postępowaniu cywilnym.

Podstawa prawna i termin

Własnego terminu ten przepis nie ustanawia. Art. 394(2) § 2 KPC odsyła do reguł wspólnych, więc do postępowania zażaleniowego w drugiej instancji stosuje się odpowiednio art. 394 § 2 i § 3 oraz art. 395-397 KPC. Termin wynosi tydzień i biegnie od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.

Uzasadnienie trzeba wcześniej zamówić. Na wniosek o nie masz również tydzień: od ogłoszenia postanowienia, gdy zapadło na posiedzeniu jawnym (art. 357 § 1 KPC), albo od jego doręczenia, gdy sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym (art. 357 § 2(1) KPC). Dopiero odbiór postanowienia wraz z uzasadnieniem uruchamia tydzień na samo zażalenie.

Gdzie i jak złożyć

Pismo składasz w sądzie, który wydał zaskarżone postanowienie (art. 395 § 1 KPC). Tutaj jest to sąd odwoławczy: okręgowy, gdy w pierwszej instancji orzekał sąd rejonowy, albo apelacyjny, gdy sprawę prowadził sąd okręgowy. W nagłówku dopisujesz wzmiankę o innym składzie. Sąd Najwyższy w tej ścieżce się nie pojawia.

Zażalenie rozpozna trzech sędziów (art. 394(2) § 1(3) KPC). Inaczej wygląda sam wstępny etap kontroli formalnej: zażalenie spóźnione, nieopłacone, z innych przyczyn niedopuszczalne albo z nieusuniętymi brakami odrzuca jeden sędzia, a na to postanowienie ustawa daje kolejne zażalenie, znowu do innego składu tego samego sądu (art. 394(2) § 1(2) KPC).

Co powinno zawierać

• oznaczenie sądu drugiej instancji ze wzmianką o innym składzie oraz sygnaturę akt,
• Twoje dane, rolę w postępowaniu i adres do korespondencji,
• datę i przedmiot zaskarżonego postanowienia oraz datę doręczenia go z uzasadnieniem,
• wskazanie jednostki redakcyjnej: art. 394(2) § 1, § 1(1) pkt wybrany z katalogu albo § 1(2) KPC,
• zarzut wraz z wnioskiem o zmianę lub uchylenie postanowienia,
• zwięzłe uzasadnienie, w miarę potrzeby z nowymi faktami i dowodami (art. 394 § 3 KPC), datę i podpis.

Najczęstsze błędy

• Adresowanie pisma do Sądu Najwyższego. Do SN trafia zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej (art. 394(1) § 1 KPC), a nie rozstrzygnięcia objęte art. 394(2) KPC.
• Traktowanie „innego składu” jako żądania wymiany sędziów. To wskazanie, kto pismo rozpozna.
• Skarżenie postanowienia zapadłego po rozpoznaniu zażalenia. Zastrzeżenie na końcu art. 394(2) § 1(1) KPC taką drogę wyłącza.
• Powoływanie art. 394(1a) KPC. Ten katalog obsługuje pierwszą instancję i w piśmie do sądu odwoławczego jest chybiony.
• Odliczanie tygodnia od ogłoszenia postanowienia albo od doręczenia samej sentencji. Liczy się odbiór postanowienia z uzasadnieniem.

Pozostałe wzory z tego działu zebraliśmy w hubie Zażalenie. Prawomat dopyta o kilka szczegółów postanowienia i przygotuje pismo z właściwą podstawą, zarzutem i wnioskiem.

Napisz zażalenie