Wniosek o zezwolenie na zawarcie małżeństwa

Na ślub zwykle nie trzeba niczyjej zgody poza zgodą samych narzeczonych. Prawo zna jednak kilka wyjątków, w których kierownik urzędu stanu cywilnego nie udzieli małżeństwa, dopóki para nie przedstawi postanowienia sądu. Chodzi o młody wiek jednej ze stron, o chorobę psychiczną albo niedorozwój umysłowy oraz o zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika. To trzy różne sprawy, ale każda kończy się tak samo: wnioskiem do sądu opiekuńczego.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy potrzebne jest zezwolenie sądu na małżeństwo

Trzy typowe sytuacje.

Pierwsza: kobieta, która ukończyła 16 lat, a nie ma jeszcze 18, chce wyjść za mąż, na przykład dlatego, że spodziewa się dziecka. Sama nie złoży oświadczenia w USC, dopóki nie uzyska zgody sądu.

Druga: jedno z narzeczonych choruje psychicznie albo jest dotknięte niepełnosprawnością intelektualną. Kierownik USC odmawia wtedy przyjęcia oświadczeń, dopóki para nie okaże postanowienia sądu.

Trzecia: narzeczony przebywa za granicą albo z innego ważnego powodu nie może stawić się osobiście i chce, żeby oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński złożył za niego pełnomocnik.

Zgody sądu nie wymaga natomiast sam ślub z cudzoziemcem. Tam kłopotem bywa brak zaświadczenia o zdolności prawnej i to zupełnie inna droga, którą opisujemy we wniosku o zezwolenie na zawarcie małżeństwa z obcokrajowcem.

Podstawa prawna - art. 10, 12, 6 i termin z art. 4 KRO

Wszystko reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Art. 10 § 1 pozwala sądowi z ważnych powodów zezwolić na małżeństwo kobiecie, która ukończyła 16 lat, jeżeli z okoliczności wynika, że będzie ono zgodne z dobrem założonej rodziny. Mężczyzny przepis nie dotyczy, jego dolna granica to nieprzekraczalne 18 lat.

Art. 12 dotyczy osoby dotkniętej chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym. Sąd może zezwolić na ślub, jeśli stan zdrowia lub umysłu tej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa, a osoba nie jest ubezwłasnowolniona całkowicie.

Art. 6 pozwala sądowi z ważnych powodów zezwolić, by oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński złożył pełnomocnik. Pełnomocnictwo musi być na piśmie z podpisem poświadczonym urzędowo i wskazywać osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte.

Osobną kwestią jest miesięczny termin z art. 4. Ślub przed kierownikiem USC może się odbyć dopiero po miesiącu od złożenia zapewnienia o braku przeszkód. Skrócić ten termin z ważnych względów może jednak sam kierownik USC, a nie sąd; dopiero jego odmowa otwiera drogę sądową. Od strony proceduralnej zezwolenia udziela sąd w postępowaniu nieprocesowym (art. 561 Kodeksu postępowania cywilnego).

Do którego sądu i jak złożyć wniosek

Pismo kierujesz do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich (sądu opiekuńczego), właściwego dla miejsca zamieszkania osoby, której sprawa dotyczy. Wniosek zanosisz do biura podawczego sądu albo wysyłasz listem poleconym.

Za wniosek zapłacisz stałą opłatę 100 zł, jak za każdą sprawę w postępowaniu nieprocesowym (art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Dowód wpłaty dołączasz do pisma. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu i kończy ją postanowieniem, które po uprawomocnieniu okazujesz w USC.

Co powinien zawierać wniosek

1. Oznaczenie sądu rejonowego oraz wydziału rodzinnego i nieletnich.
2. Dane wnioskodawcy i osoby, z którą ma być zawarte małżeństwo: imiona, nazwiska, adresy, PESEL.
3. Żądanie dopasowane do podstawy: zezwolenie z art. 10 § 1, art. 12 albo art. 6 KRO.
4. Uzasadnienie ważnych powodów rozpisane na konkrety: dlaczego zawarcie małżeństwa jest uzasadnione i zgodne z dobrem rodziny.
5. Dowody: odpis aktu urodzenia, zaświadczenie o ciąży, opinia biegłego lub dokumentacja medyczna przy art. 12, projekt pełnomocnictwa przy art. 6.
6. Data i podpis oraz odpis wniosku dla uczestnika postępowania.

Nie musisz układać tego sam. Opisz swoją sytuację po ludzku, a generator Prawomatu złoży pismo z właściwą podstawą i miejscem na uzasadnienie. Pozostałe wzory czekają w dziale wniosek.

Najczęstsze błędy

• Mylenie ról USC i sądu. Skrócenie miesięcznego terminu (art. 4) załatwia kierownik USC, a do sądu idziesz dopiero po jego odmowie.
• Uzasadnienie bez ważnych powodów. Sama chęć wcześniejszego ślubu nie wystarcza, sąd waży dobro zakładanej rodziny.
• Wniosek o zezwolenie dla mężczyzny poniżej 18 lat. Art. 10 § 1 obejmuje wyłącznie kobietę po 16. roku życia.
• Pominięcie dowodu z opinii biegłego przy art. 12, gdy w grę wchodzi choroba psychiczna lub niepełnosprawność intelektualna.
• Szukanie tu sprawy cudzoziemca. Brak zaświadczenia o zdolności prawnej to odrębne postępowanie, nie zezwolenie na małżeństwo.