Przejdź do treści
Prawomat Stwórz pismo za darmo

Wniosek o ukaranie

Stan prawny na 18 lipca 2026

Wniosek o ukaranie to w sprawach o wykroczenia odpowiednik aktu oskarżenia: pismo, którym oskarżyciel publiczny kieruje sprawę do sądu rejonowego. Jeśli jesteś osobą pokrzywdzoną, w większości sytuacji zaczynasz od zawiadomienia organu, dlatego warto od razu wiedzieć, która droga jest Twoja.

Zobacz i pobierz wzór ↓

PDF do druku · Word do edycji · bez rejestracji

Napisz z Prawomatem ↓
Gotowy do pobrania

Wniosek o ukaranie: wzór PDF i Word

Miejscowość, Data

Imię i nazwisko zawiadamiającego

Adres zamieszkania

Telefon / e-mail

Straż Miejska w Miejscowość

(albo: Komenda Policji / Okręgowy Inspektorat Pracy w Miejscowość)

Adres organu

ZAWIADOMIENIE O WYKROCZENIU

WRAZ Z WNIOSKIEM O SKIEROWANIE DO SĄDU WNIOSKU O UKARANIE

Zawiadamiam o popełnieniu wykroczenia przez Imię i nazwisko sprawcy,

zamieszkałego w ADRES - jeśli znany, polegającego na (Opis czynu: co

się stało, kiedy, gdzie i na czym polegało - np. zakłócaniu ciszy nocnej

w dniach ... w godzinach ...).

Opisany czyn może wypełniać znamiona wykroczenia z (np. art. 51 § 1

Kodeksu wykroczeń - zakłócanie porządku i spokoju publicznego).

Wnoszę o przeprowadzenie czynności wyjaśniających i skierowanie do

właściwego sądu rejonowego wniosku o ukaranie sprawcy.

Na poparcie zawiadomienia wskazuję dowody:

- np. nagrania, zdjęcia, zestawienie dat i godzin zdarzeń,

- dane świadków: imię, nazwisko, kontakt.

Proszę o poinformowanie mnie o sposobie załatwienia zawiadomienia,

a w razie odmowy skierowania wniosku o ukaranie - o pouczenie co do

moich uprawnień jako pokrzywdzonego (art. 27 § 2 Kodeksu postępowania

w sprawach o wykroczenia).

Załączniki:

- Wymień załączane dokumenty

Podpis zawiadamiającego

Wolisz pismo pod swoją sprawę?

Stwórz swoje pismo Opowiedz, co się stało, resztę zrobi Prawomat

Dotyczy Cię? Dotknij, a dopiszemy to do opisu:

Stwórz pismo za darmo
Za darmo · Bez rejestracji · Gotowe w 5 minut
Na tej stronie (5)
  1. Kiedy składa się wniosek o ukaranie
  2. Podstawa prawna - KPW art. 57 i rola organu
  3. Gdzie i jak złożyć
  4. Co powinien zawierać
  5. Najczęstsze błędy

Zanim cokolwiek napiszesz, ustal jedną rzecz: czy wniosek o ukaranie w ogóle składa osoba prywatna. W sprawach o wykroczenia najczęściej robi to urząd, a Ty jako pokrzywdzony zaczynasz od zgłoszenia sprawy właściwemu organowi. Ta różnica przesądza, jakie pismo naprawdę przygotowujesz.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy składa się wniosek o ukaranie

Wniosek o ukaranie to pismo, które uruchamia postępowanie sądowe w sprawie o wykroczenie, czyli o czyn drobniejszy niż przestępstwo: wykroczenie drogowe, zakłócanie porządku, drobną kradzież, wykroczenie przeciwko prawom pracownika, sanitarne czy budowlane. W postępowaniu wykroczeniowym pełni on rolę aktu oskarżenia.

Kluczowe jest to, kto go składa. Najczęściej pisze go urząd po własnych ustaleniach: straż miejska, która ujawniła wykroczenie w czasie interwencji, inspektor pracy po kontroli w firmie, sanepid albo nadzór budowlany. Osoba pokrzywdzona rzadko sporządza wniosek samodzielnie; częściej składa zawiadomienie, a pełne pismo do sądu przygotowuje organ.

Podstawa prawna - KPW art. 57 i rola organu

Wniosek o ukaranie reguluje art. 57 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (KPW). Zgodnie z art. 57 § 1 KPW podstawę do wszczęcia postępowania stanowi wniosek złożony przez organ uprawniony do występowania jako oskarżyciel publiczny, a w wypadkach z art. 27 § 1 i 2 KPW także wniosek pokrzywdzonego.

Kto jest oskarżycielem publicznym, wskazuje art. 17 KPW. Domyślnie jest nim Policja (art. 17 § 1). Uprawnienia te mają też straż gminna lub miejska, organy administracji oraz inspekcje, na przykład Inspekcja Handlowa, sanepid czy nadzór budowlany, gdy w zakresie swojego działania ujawnią wykroczenie. W sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika oskarżycielem publicznym jest inspektor pracy.

Nie ma jednego terminu na złożenie wniosku, ale granicę wyznacza przedawnienie karalności. Zgodnie z art. 45 § 1 Kodeksu wykroczeń karalność ustaje po roku od popełnienia czynu, a jeśli w tym czasie wszczęto postępowanie, po 2 latach od końca tego okresu.

Gdzie i jak złożyć

Gotowy wniosek o ukaranie oskarżyciel publiczny kieruje do sądu rejonowego, który w sprawach o wykroczenia orzeka w pierwszej instancji, właściwego dla miejsca popełnienia czynu. Ty jako pokrzywdzony trafiasz do tego etapu inną drogą.

Najpierw składasz zawiadomienie do właściwego organu: Policji, straży miejskiej, Państwowej Inspekcji Pracy czy sanepidu, zależnie od rodzaju wykroczenia. Możesz je złożyć osobiście, listem poleconym albo elektronicznie przez e-PUAP. Organ przeprowadza czynności wyjaśniające i decyduje, czy skierować wniosek o ukaranie do sądu.

Jeżeli organ nie zareaguje, masz własną ścieżkę. Na podstawie art. 27 § 2 KPW, gdy w ciągu miesiąca od powiadomienia organ nie wniósł wniosku o ukaranie albo zawiadomił Cię o odmowie, możesz samodzielnie wnieść taki wniosek do sądu jako oskarżyciel posiłkowy.

Co powinien zawierać

Wymogi formalne określa art. 57 § 2 KPW. Każdy wniosek o ukaranie powinien zawierać:

  1. Imię, nazwisko i adres obwinionego oraz inne dane pozwalające ustalić jego tożsamość.
  2. Określenie zarzucanego czynu ze wskazaniem miejsca, czasu, sposobu i okoliczności jego popełnienia.
  3. Wskazanie dowodów.
  4. Imię, nazwisko i podpis osoby sporządzającej wniosek, a gdy pochodzi on od pokrzywdzonego - również jej adres.

Gdy wniosek składa oskarżyciel publiczny, art. 57 § 3 KPW wymaga dodatkowo między innymi wskazania przepisów, pod które podpada czyn, właściwego sądu, danych o obwinionym oraz o pokrzywdzonych i wysokości szkody. Jeśli działasz jako pokrzywdzony, opisz zdarzenie po ludzku, a generator Prawomatu ułoży pismo z właściwymi elementami. Więcej wzorów znajdziesz w dziale wniosek.

Najczęstsze błędy

  • Mylenie wniosku o ukaranie z zawiadomieniem. Jako osoba prywatna zwykle składasz zawiadomienie do organu; gotowe pismo do sądu przygotowuje urząd.
  • Traktowanie wykroczenia jak przestępstwa. Poważniejsze czyny ściga prokuratura na podstawie Kodeksu karnego; tam właściwą drogą jest wniosek o ściganie.
  • Nieprecyzyjny opis czynu. Bez miejsca, czasu, sposobu i okoliczności wniosek nie spełnia wymogów art. 57 § 2 KPW.
  • Zwlekanie aż do przedawnienia. Po upływie terminów z art. 45 Kodeksu wykroczeń sprawy nie da się już prowadzić.
  • Oczekiwanie gwarancji ukarania. Złożenie pisma otwiera drogę do sądu, ale o winie obwinionego rozstrzyga sąd rejonowy.

Podstawa prawna

Najczęstsze pytania

Co to jest wniosek o ukaranie?
Wniosek o ukaranie to pismo, które w sprawach o wykroczenia pełni rolę aktu oskarżenia. Kieruje sprawę do sądu rejonowego i wskazuje obwinionego oraz zarzucany czyn. Zgodnie z art. 57 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia składa go organ uprawniony do występowania jako oskarżyciel publiczny.
Kto może złożyć wniosek o ukaranie?
Co do zasady składa go oskarżyciel publiczny: najczęściej Policja (art. 17 § 1 KPW), a także straż gminna lub miejska, inspektor pracy oraz inspekcje, które ujawniły wykroczenie w zakresie swoich zadań. Osoba pokrzywdzona wnosi go samodzielnie tylko w wypadkach z art. 27 KPW, jako oskarżyciel posiłkowy.
Czym różni się zawiadomienie od wniosku o ukaranie?
Zawiadomienie to sygnał dla organu, na przykład Policji, straży miejskiej czy inspekcji, że doszło do wykroczenia; na jego podstawie organ prowadzi czynności wyjaśniające. Wniosek o ukaranie to już formalne oskarżenie kierowane do sądu. Jako pokrzywdzony zwykle składasz zawiadomienie, a wniosek sporządza organ.
Kiedy pokrzywdzony może być oskarżycielem posiłkowym?
Pokrzywdzony może wnieść wniosek o ukaranie samodzielnie, jako oskarżyciel posiłkowy, gdy w ciągu miesiąca od powiadomienia organu ten nie skierował wniosku do sądu albo odmówił (art. 27 § 2 KPW). Może też przyłączyć się do sprawy obok oskarżyciela publicznego, jeżeli wniosek złożył już urząd.
Do jakiego organu i sądu trafia wniosek o ukaranie?
Wniosek o ukaranie trafia do sądu rejonowego, który w sprawach o wykroczenia orzeka w pierwszej instancji, właściwego dla miejsca popełnienia czynu. Zanim tam trafi, sprawę prowadzi organ: Policja, straż gminna lub miejska, Państwowa Inspekcja Pracy, sanepid czy nadzór budowlany, zależnie od rodzaju wykroczenia.
Podobne: Wniosek

Może Cię też zainteresować

Warto przeczytać

Poradniki, które wyjaśniają przepisy stojące za tym pismem.