Rozdzielność majątkowa - intercyza i droga sądowa

Wspólność majątkowa powstaje między małżonkami z mocy prawa w chwili ślubu i wrzuca ich dochody oraz dorobek do jednego worka. Rozdzielność majątkowa ten worek zamyka: od dnia jej powstania każde z małżonków ma własny majątek, sam nim zarządza i sam odpowiada za swoje długi.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy warto ustanowić rozdzielność

Rozdzielność zabezpiecza majątek, gdy wspólnota finansowa zaczyna szkodzić jednej ze stron. Sięgają po nią pary, w których jedno z małżonków prowadzi ryzykowną działalność gospodarczą i chce odgrodzić rodzinne oszczędności od firmowych wierzycieli. Sięgają też ci, u których partner trwoni pieniądze, zaciąga długi bez wiedzy drugiej strony albo od dawna żyje osobno, choć formalnie rozwodu jeszcze nie ma.

Typowa sytuacja: prowadzisz działalność, a przed podpisaniem dużego kontraktu chcesz, aby ewentualna egzekucja nie sięgnęła mieszkania żony czy męża. Inna: mąż od roku nie dokłada się do domu, bierze chwilówki, a Ty nie chcesz odpowiadać za jego zobowiązania. W pierwszym wariancie zwykle wystarczy zgodna intercyza, w drugim - droga sądowa.

Podstawa prawna: intercyza (KRO art. 47) i droga sądowa (KRO art. 52)

Prawo daje dwie drogi. Pierwsza to rozdzielność umowna, czyli intercyza. Małżeńską umowę majątkową zawiera się u notariusza w formie aktu notarialnego (art. 47 KRO); można ją podpisać przed ślubem albo w każdej chwili trwania małżeństwa, a obok pełnej rozdzielności Kodeks przewiduje też rozdzielność z wyrównaniem dorobków (art. 48-51 KRO). Intercyza działa na przyszłość - nie znosi wspólności wstecz.

Druga to rozdzielność sądowa. Gdy druga strona nie chce podpisać umowy, każdy z małżonków może z ważnych powodów żądać ustanowienia rozdzielności przez sąd (art. 52 § 1 KRO). Ważnym powodem jest na przykład trwonienie majątku, hulaszczy tryb życia, zadłużanie rodziny czy faktyczna separacja. Co istotne, w wyjątkowych wypadkach sąd ustanawia rozdzielność z datą wsteczną, wcześniejszą niż wytoczenie powództwa, zwłaszcza gdy małżonkowie żyli w rozłączeniu (art. 52 § 2 KRO).

U notariusza czy w sądzie

Jesteście zgodni - idziecie do notariusza. Akt notarialny załatwia sprawę od ręki, bez rozprawy; koszt to taksa notarialna zależna od wartości majątku.

Zgody nie ma - składasz pozew do sądu rejonowego, do wydziału rodzinnego. Opłata od pozwu o ustanowienie rozdzielności jest stała i wynosi 200 zł (ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Sąd bada, czy powody rzeczywiście są ważne, i wyznacza rozprawę. Rozdzielność to nie to samo co podział majątku: najpierw kończysz wspólność, a dopiero potem dzielisz to, co do tej pory narosło.

Napisz pozew albo przejrzyj inne wnioski do sądu.

Co powinien zawierać pozew lub umowa

W pozwie do sądu podaj:

1. Oznaczenie sądu rejonowego oraz dane swoje i małżonka (jako pozwanego).
2. Żądanie ustanowienia rozdzielności z powołaniem art. 52 KRO, a jeśli chcesz - z datą wsteczną i jej uzasadnieniem.
3. Ważne powody opisane konkretnie: co, kiedy i jak zagraża majątkowi (długi, trwonienie, rozłączenie), wraz z dowodami.
4. Datę zawarcia małżeństwa i informację o braku umowy majątkowej.

Przy intercyzie treść przygotowuje notariusz; wystarczy, że oboje stawicie się z dowodami tożsamości i odpisem aktu małżeństwa oraz uzgodnicie rodzaj ustroju.

Najczęstsze błędy

• Kierowanie pozwu do sądu okręgowego. Sprawę o ustanowienie rozdzielności rozpoznaje sąd rejonowy, wydział rodzinny.
• Opłata 300 zł zamiast 200 zł. Od pozwu o rozdzielność opłata stała wynosi 200 zł.
• Mylenie rozdzielności z podziałem majątku. To dwa różne kroki - rozdzielność zamyka wspólność, podział dzieli dorobek.
• Intercyza bez notariusza. Umowa majątkowa zawarta bez formy aktu notarialnego jest nieważna (art. 47 KRO).
• Ogólnikowe ważne powody. “Nie dogadujemy się” to za mało; sąd chce konkretów: długów, dat, dowodów trwonienia majątku.
• Liczenie na skutek wsteczny przy intercyzie. Umowa działa tylko na przyszłość; datę wsteczną wprowadza wyłącznie sąd.

Opisz swoją sytuację własnymi słowami, a Prawomat ułoży gotowy pozew o rozdzielność majątkową z uzasadnieniem ważnych powodów.

Napisz pozew