Wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy możesz złożyć to pismo

Warunek jest jeden i ma definicję ustawową. Egzekucja jest bezskuteczna, gdy w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Ustawowy próg to dwa miesiące. Za bezskuteczną uważa się także niemożność wszczęcia albo prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanego, który przebywa poza granicami Polski.

Częściowe wpłaty nie zamykają Ci tej drogi: liczy się to, że pełna należność nie została ściągnięta.

Podstawa prawna i adresat: Twoja własna gmina

Przepis brzmi tak: “W przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego” (art. 3 ust. 1). Organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (art. 2 pkt 10). Piszesz więc do swojego urzędu gminy albo miasta. Twoja gmina występuje potem z wnioskiem do gminy zobowiązanego (art. 3 ust. 5).

Ustawa nie przewiduje opłaty od tego pisma i nie wyznacza terminu na jego złożenie. Jeżeli pobierasz już świadczenie z funduszu alimentacyjnego, osobnego wniosku nie składasz: gmina występuje wtedy z urzędu (art. 3 ust. 5 pkt 2). Pozostałe pisma z tego obszaru znajdziesz w dziale wnioski.

Co gmina robi po otrzymaniu wniosku

Gmina zobowiązanego przeprowadza wywiad alimentacyjny: ustala jego sytuację rodzinną, dochodową i zawodową, stan zdrowia oraz przyczyny niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej. Odbiera też oświadczenie majątkowe, składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 4 ust. 1 i ust. 2). Informacje mające wpływ na skuteczność egzekucji przekazuje organowi egzekucyjnemu (art. 5 ust. 1).

Gdy przyczyną zaległości jest brak zatrudnienia, gmina zobowiązuje dłużnika do zarejestrowania się w urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy i wyznacza na to termin nie dłuższy niż 30 dni, a urząd pracy informuje o potrzebie aktywizacji zawodowej (art. 5 ust. 2).

Jeżeli dłużnik uniemożliwi wywiad, odmówi oświadczenia majątkowego, nie zarejestruje się w wyznaczonym terminie albo bez uzasadnionej przyczyny odmówi prac społecznie użytecznych, gmina wszczyna postępowanie o uznanie go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (art. 5 ust. 3). Takiej decyzji nie wydaje się wobec kogoś, kto przez ostatnie 6 miesięcy płacił w każdym miesiącu co najmniej 50% bieżąco ustalonych alimentów (art. 5 ust. 3a).

Dopiero gdy decyzja stanie się ostateczna, gmina robi dwie rzeczy: składa wniosek o ściganie za przestępstwo z art. 209 Kodeksu karnego oraz, po sprawdzeniu w centralnej ewidencji kierowców, kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy (art. 5 ust. 3b). Decyzję o zatrzymaniu wydaje starosta (art. 5 ust. 5) i on ją uchyla, na wniosek gminy, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a zobowiązany przez ostatnie 6 miesięcy płacił w każdym miesiącu co najmniej połowę bieżąco ustalonych alimentów, albo gdy traci status dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 6).

O podjętych działaniach i ich efektach gmina zobowiązanego informuje Twoją gminę oraz organ egzekucyjny (art. 6). Zaległość trafia też do rejestrów: do biura informacji gospodarczej przy zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy, a do Krajowego Rejestru Zadłużonych przy zaległości dłuższej niż 3 miesiące, jeżeli komornik nie prowadzi jej egzekucji (art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2).

Co dołączyć i co napisać

Do wniosku dołącza się zaświadczenie organu prowadzącego egzekucję o jej bezskuteczności, ze stanem sprawy, przyczynami bezskuteczności i podjętymi czynnościami (art. 3 ust. 2). Nie masz go? Złóż pismo bez niego: gmina sama wezwie komornika, a ten ma 14 dni na odpowiedź (art. 3 ust. 3 i ust. 4), przy czym samo zaświadczenie jest bezpłatne (art. 46a).

Poza tym: Twoje dane i dane osoby uprawnionej, dane zobowiązanego z ostatnim znanym adresem, oznaczenie tytułu wykonawczego (sąd, data, sygnatura), nazwa kancelarii i sygnatura sprawy egzekucyjnej, kwota zaległości na dzień pisma oraz żądanie oparte na art. 3 ust. 1 ustawy. Całość przygotujesz w generatorze pism.

Fundusz alimentacyjny to druga, osobna droga

To pismo uruchamia działania wobec zobowiązanego i nie przyznaje pieniędzy. Świadczenie z funduszu alimentacyjnego gmina przyznaje w odrębnym postępowaniu, w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, najwyżej 1000 zł miesięcznie na osobę uprawnioną (art. 10 ust. 1). Obowiązuje przy nim kryterium dochodowe na osobę w rodzinie: 1209 zł w okresie świadczeniowym trwającym do 30 września 2026 r. i 1665 zł w okresie rozpoczynającym się 1 października 2026 r. Przy niewielkim przekroczeniu progu świadczenie przysługuje w wysokości różnicy, a gdy wyliczona kwota jest niższa niż 100 zł, nie przysługuje wcale (art. 9 ust. 2a i ust. 2b).

Najczęstsze błędy

• Wysłanie pisma do komornika albo do sądu rodzinnego. Adresatem jest organ właściwy wierzyciela, czyli Twoja gmina. Komornik prowadzi egzekucję i wydaje zaświadczenie, a wniosek egzekucyjny to zupełnie inne pismo.
• Czekanie, aż komornik umorzy postępowanie. Bezskuteczność ma własną definicję i nie zależy od umorzenia (art. 2 pkt 2).
• Liczenie na natychmiastowe zatrzymanie prawa jazdy. Wniosek wszczyna procedurę. Zatrzymanie wymaga ostatecznej decyzji o uznaniu za uchylającego się, a wydaje je starosta na wniosek gminy.
• Założenie, że wyegzekwowane kwoty trafią do Ciebie w pierwszej kolejności. W okresie pobierania świadczeń z funduszu komornik zaspokaja najpierw należności funduszu, a dopiero potem należności wierzyciela alimentacyjnego (art. 28 ust. 1). Zobowiązany zwraca gminie wypłacone świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (art. 27 ust. 1 i ust. 1a).