Apelacja co do kary: rażąca niewspółmierność kary

Wyrok zapadł, winy nie podważasz, spór dotyczy samej dolegliwości. Kodeks postępowania karnego ma na to własny zarzut: art. 438 pkt 4.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy sięgnąć po zarzut z art. 438 pkt 4 KPK

Zarzut pasuje do spraw, w których sprawstwo jest przesądzone, a wadliwe jest samo rozstrzygnięcie o dolegliwości. Typowe sytuacje: bezwzględne pozbawienie wolności przy pierwszym wyroku, grzywna oderwana od dochodów, zakaz prowadzenia pojazdów przy górnej granicy, nawiązka wyższa od szkody.

Zakres przepisu jest szerszy niż sama kara. Obejmuje karę, środek karny i nawiązkę, a także niesłuszne zastosowanie albo niezastosowanie środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka. Przepadek mieści się w tym samym punkcie.

Miara, którą stosuje sąd: art. 53 KK

Sąd wymierza karę w granicach ustawy, biorąc pod uwagę stopień społecznej szkodliwości czynu, okoliczności obciążające i łagodzące, cele kary w zakresie społecznego oddziaływania oraz cele zapobiegawcze wobec skazanego. Dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy (art. 53 par. 1 KK). To osobny punkt zaczepienia.

Kodeks karny wylicza przykładowo obie grupy okoliczności: obciążające w art. 53 par. 2a KK, łagodzące w art. 53 par. 2b KK. Wśród łagodzących są pojednanie się z pokrzywdzonym, naprawienie szkody i znaczne przyczynienie się pokrzywdzonego. Do każdej dopisz dowód, który już leży w aktach.

Działa też zakaz podwójnego liczenia: okoliczność będąca znamieniem przypisanego czynu nie jest ani obciążająca, ani łagodząca, chyba że wystąpiła ze szczególnie wysokim nasileniem (art. 53 par. 2c KK).

Co naprawdę znaczy słowo rażąca

Ustawa tego słowa nie definiuje i nie podaje progu. Praktyka opisuje go jako różnicę wyraźną, uderzającą przy porównaniu kary wymierzonej z karą, jaką dałoby prawidłowe zastosowanie dyrektyw. Twoja odmienna ocena wysokości kary tego poziomu nie osiąga. Właśnie tu przegrywa większość takich apelacji.

Pokaż miejsce, w którym sąd zszedł z dyrektyw. Uzasadnienie wyroku ma przytoczyć okoliczności uwzględnione przy wymiarze kary (art. 424 par. 2 KPK), a rozbieżność między tym wyliczeniem a zawartością akt jest najlepszym budulcem zarzutu.

Zakres zaskarżenia i ryzyko zaostrzenia kary

Apelację co do kary uważa się za zwróconą przeciwko całości rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych (art. 447 par. 2 KPK). Cały wyrok obejmuje domniemanie przy apelacji co do winy (art. 447 par. 1 KPK). Chcąc podważyć ustalenia, potrzebujesz zarzutu z art. 438 pkt 3 KPK, opisanego w tekście o błędzie w ustaleniach faktycznych.

Zostaje pytanie o ryzyko. Orzeczenie na niekorzyść oskarżonego wymaga środka odwoławczego wniesionego na jego niekorzyść, w granicach zaskarżenia i przy stwierdzeniu podniesionych uchybień (art. 434 par. 1 KPK). Gdy apeluje wyłącznie oskarżony albo obrońca, kara nie wzrośnie, poza szczególnym wypadkiem z art. 434 par. 4 KPK. Gdy apelację na niekorzyść wniesie prokurator albo oskarżyciel posiłkowy, sąd odwoławczy może orzec surowszą karę samodzielnie.

Furtka działa też w drugą stronę: przy rażąco niesprawiedliwym utrzymaniu wyroku w mocy sąd zmienia go na korzyść oskarżonego niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 440 KPK).

Napisz apelację

Co powinien zawierać zarzut co do kary

• zakres zaskarżenia - co do kary, środka karnego albo przepadku,
• zarzut z art. 438 pkt 4 KPK z nazwaniem atakowanego rozstrzygnięcia,
• dyrektywa z art. 53 KK, którą sąd pominął albo zważył wadliwie,
• okoliczności łagodzące z odesłaniem do karty akt lub uzasadnienia,
• wniosek z konkretem - jaki rodzaj i wymiar kary ma orzec sąd odwoławczy,
• uzasadnienie, data i podpis.

Termin, właściwy sąd i wymóg podpisu adwokata omawiamy w tekście o apelacji karnej.

Najczęstsze błędy

• Prośba zamiast zarzutu - wniosek o łagodniejszy wyrok bez pokazania dysproporcji wobec dyrektyw.
• Taryfikator z innych spraw - kary z podobnych stanów faktycznych jako miara dysproporcji.
• Mieszanie punktów - opisywanie błędnych ustaleń faktycznych wewnątrz zarzutu co do kary.
• Podwójne liczenie - podawanie jako łagodzącej okoliczności, która jest znamieniem czynu.
• Zaskarżanie kary po dobrowolnym poddaniu się karze - art. 447 par. 5 KPK tę drogę zamyka.

Prawomat przeprowadzi Cię przez kilka pytań i ułoży apelację co do kary z właściwą podstawą prawną.

Napisz apelację