Zażalenie na koszty procesu

Wyrok zapadł, a na jego końcu jest punkt, który potrafi zaboleć bardziej niż samo rozstrzygnięcie: kto komu zwraca koszty. Ten fragment orzeczenia da się zaskarżyć osobno, bez podważania wyniku sprawy. Ma własny termin, własnego adresata i własny zestaw zarzutów.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy takie zażalenie ma sens

Piszą je zwykle dwie grupy. Strona, która wygrała, a mimo to odzyskała ułamek wydatków albo usłyszała, że koszty zostają wzajemnie zniesione. I strona, która przegrała i uważa, że jej sytuacja zasługiwała na wyjątkowe potraktowanie.

Jest jeden warunek, o który rozbija się wiele takich pism. Zażalenie na samo rozstrzygnięcie o kosztach przysługuje tylko wtedy, gdy strona nie składa środka zaskarżenia co do istoty sprawy (art. 394 § 1 pkt 6 KPC). Wnosisz apelację od wyroku? Wtedy koszty kwestionujesz w apelacji, w tym samym piśmie.

Kto komu zwraca koszty procesu

Zasada mieści się w jednym zdaniu: “Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu)” (art. 98 § 1 KPC).

Słowa “na jego żądanie” decydują o wyniku wielu zażaleń. Sąd nie liczy kosztów za stronę z własnej inicjatywy. Roszczenie o zwrot wygasa, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia strona nie złoży spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych (art. 109 § 1 KPC). Z urzędu sąd orzeka tylko o kosztach strony działającej bez pełnomocnika.

Przy częściowej wygranej koszty znosi się wzajemnie albo rozdziela stosunkowo (art. 100 KPC). Jeżeli dochodziłeś 20 000 złotych, a sąd zasądził 12 000, to właśnie ta proporcja jest punktem wyjścia do rozliczenia. Całością kosztów sąd może obciążyć jedną stronę wtedy, gdy przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części albo gdy wysokość sumy zależała od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Do zasądzonej kwoty dochodzą jeszcze odsetki ustawowe za opóźnienie, liczone od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, o których sąd orzeka z urzędu (art. 98 § 1(1) KPC). Kryteria samego wynagrodzenia pełnomocnika opisaliśmy w tekście o zażaleniu na koszty zastępstwa procesowego.

Termin i sąd, który to rozpozna

Termin wynosi tydzień od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem (art. 394 § 2 KPC). Krok z wnioskiem o uzasadnienie, jego opłatę i mapę obu torów zaskarżenia opisaliśmy w tekście o zażaleniu w postępowaniu cywilnym.

Adresat zależy od tego, który sąd orzekał o kosztach, i tu czeka niespodzianka. Koszty zasądzone przez sąd pierwszej instancji kontroluje sąd drugiej instancji (art. 394 § 1 pkt 6 KPC), na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednego sędziego (art. 397 § 1 KPC). Koszty zasądzone przez sąd drugiej instancji idą poziomo: do innego składu tego samego sądu, orzekającego w trójkę, i tylko wtedy, gdy nie wniesiono skargi kasacyjnej (art. 394(2) § 1(1) pkt 3 i § 1(3) KPC). Pismo w obu wypadkach składasz w sądzie, który wydał zaskarżone orzeczenie (art. 395 § 1 KPC).

Zażalenie podlega opłacie: pobiera się piątą część opłaty, nie mniej niż 30 złotych, z zaokrągleniem końcówki w górę do pełnego złotego (art. 19 ust. 3 pkt 2, art. 20 ust. 1 i art. 21 u.k.s.c.). Konkretną kwotę poda pouczenie albo wezwanie z sądu.

Co powinno zawierać

Pismo wskazuje zaskarżone rozstrzygnięcie wraz z zakresem (zwykle sam punkt wyroku o kosztach), zawiera wniosek o jego zmianę albo uchylenie oraz zwięzłe uzasadnienie (art. 394 § 3 KPC). Zarzut trzeba nazwać po imieniu:

• błędna proporcja rozliczenia albo bezzasadne zniesienie kosztów (art. 100 KPC),
• pominięcie wypadku szczególnie uzasadnionego, w którym sąd mógł zasądzić tylko część kosztów albo nie obciążać nimi w ogóle (art. 102 KPC),
• obciążenie kosztami pozwanego, który nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał żądanie przy pierwszej czynności procesowej (art. 101 KPC),
• pominięcie kosztów wywołanych rażącą winą świadka, biegłego albo pełnomocnika, których zwrot sąd może zasądzić od tych osób po ich wysłuchaniu (art. 110 KPC).

Dołącz spis kosztów i dowody wydatków. Sąd zażaleniowy może rozstrzygnięcie o kosztach zmienić albo uchylić, więc podaj od razu własne wyliczenie.

Najczęstsze błędy

• Zażalenie na koszty złożone razem z apelacją. Przy apelacji koszty kwestionuje się w niej samej (art. 394 § 1 pkt 6 KPC).
• Brak wniosku o koszty przed zamknięciem rozprawy. Roszczenie o zwrot wygasa (art. 109 § 1 KPC), a zażalenie tego nie cofnie.
• Liczenie tygodnia od ogłoszenia. Termin biegnie od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.
• Spór o samą kwotę bez wskazania przepisu. Nazwij art. 100, art. 101, art. 102 albo art. 110 KPC.
• Zapominanie o odsetkach. Naliczają się od uprawomocnienia orzeczenia, więc zwlekanie z zapłatą podnosi rachunek.

Pozostałe wzory z tego działu znajdziesz w hubie Zażalenie.

Nie musisz układać tego pisma od zera. Prawomat zada Ci kilka pytań o wynik sprawy i o zasądzoną kwotę, a potem przygotuje gotowe zażalenie z podstawą prawną, zarzutami i wnioskiem.

Napisz zażalenie