Wniosek o wznowienie postępowania

Prawomocny wyrok albo ostateczna decyzja zamykają sprawę, ale nie na zawsze i nie w każdej sytuacji. Jeśli po zakończeniu sprawy wyszły na jaw fakty, których wcześniej nie mogłeś powołać, albo postępowanie było dotknięte poważną wadą, możesz żądać jego wznowienia. To droga wyjątkowa, obwarowana krótkim terminem i zamkniętym katalogiem podstaw.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy piszesz wniosek o wznowienie postępowania

Wznowienie wchodzi w grę dopiero wtedy, gdy sprawa jest już prawomocnie zakończona, a zwykłe środki zaskarżenia (apelacja, zażalenie) Ci nie przysługują. Sięgasz po nie w konkretnych sytuacjach: gdy odnajdujesz dowód, którego nie mogłeś przedstawić na rozprawie, gdy okazuje się, że wyrok oparto na podrobionym dokumencie, albo gdy nie brałeś udziału w sprawie, bo wadliwie Cię zawiadomiono.

Nazwa pisma zależy od procedury. W sprawie cywilnej składasz skargę o wznowienie postępowania, a w karnej i administracyjnej wniosek (podanie) o wznowienie: Kodeks postępowania karnego mówi wyłącznie o wniosku (art. 542 § 1 i art. 545 § 2 KPK). W sprawie karnej pismo musi ponadto sporządzić i podpisać adwokat albo radca prawny. Sedno jest wspólne: chcesz, by prawomocnie zamknięta sprawa została rozpoznana jeszcze raz.

Podstawa prawna i termin

Trzon regulacji dla spraw cywilnych to art. 399-416 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC). Kodeks dzieli podstawy wznowienia na dwie grupy:

• podstawy nieważności (art. 401 KPC) - na przykład niewłaściwy skład sądu albo pozbawienie strony możności działania;
• podstawy restytucyjne (art. 403 KPC) - między innymi oparcie wyroku na podrobionym dokumencie, późniejsze wykrycie prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego oraz wykrycie faktów lub dowodów, z których wcześniej nie mogłeś skorzystać.

Termin jest krótki: skargę wnosisz w ciągu trzech miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o podstawie wznowienia (art. 407 KPC). Obowiązuje też nieprzekraczalna granica - po dziesięciu latach od uprawomocnienia wyroku wznowienie jest już niedopuszczalne, poza sytuacją pozbawienia możności działania lub braku należytej reprezentacji (art. 408 KPC).

Ta sama instytucja działa w innych procedurach na własnych zasadach. W postępowaniu administracyjnym rządzi nią art. 145-152 KPA: przesłanki wznowienia wylicza art. 145, a podanie składasz w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziałeś się o podstawie (art. 148 KPA). W sprawie karnej podstawę stanowi art. 540-548 KPK.

Gdzie i jak złożyć

W sprawie cywilnej skargę kierujesz do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeśli w sprawie orzekały sądy różnych instancji - do sądu instancji wyższej albo tego, który ostatnio orzekał co do istoty (art. 405 KPC). W postępowaniu administracyjnym podanie składasz do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji (art. 148 KPA).

Opłata w sprawie cywilnej jest taka sama jak od pozwu (art. 18 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). W sprawach o prawa majątkowe zależy więc od wartości przedmiotu sporu, a przy wyższych kwotach jest to opłata stosunkowa w wysokości 5% tej wartości (art. 13 tej ustawy). Jeśli nie stać Cię na opłatę, złóż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Gotowy szkielet pisma możesz wygenerować w Prawomacie, a po pozostałe wzory zajrzyj do hubu wniosków.

Co powinno zawierać

Skarga o wznowienie w sprawie cywilnej musi spełniać warunki pozwu, a ponadto zawierać elementy z art. 409 KPC:

1. Oznaczenie zaskarżonego orzeczenia - który wyrok czy postanowienie chcesz wzruszyć (sąd, data, sygnatura).
2. Podstawę wznowienia i jej uzasadnienie - wskaż konkretny przepis z katalogu i wyjaśnij, na czym polega.
3. Okoliczności potwierdzające zachowanie terminu - kiedy dowiedziałeś się o podstawie, by wykazać trzymiesięczny termin.
4. Wniosek - o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia.
5. Dowody, podpis i załączniki, w tym odpisy dla pozostałych uczestników.

Najczęstsze błędy

• Mylenie wznowienia z apelacją - samo niezadowolenie z wyroku nie wystarczy; potrzebujesz podstawy z ustawowego katalogu.
• Przekroczenie terminu - trzy miesiące w sprawie cywilnej, miesiąc w administracyjnej; po terminie skargę odrzuca się bez badania sprawy.
• Brak wskazania podstawy - “nie zgadzam się z rozstrzygnięciem” to za mało; trzeba nazwać konkretny przepis.
• Pominięcie okoliczności o terminie - bez wykazania, kiedy dowiedziałeś się o podstawie, sąd nie oceni, czy zdążyłeś (art. 409 KPC).
• Zła procedura lub zły sąd - podstawa z KPC nie zadziała w sprawie administracyjnej, a skargę kierujesz do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie.

Jeśli sprawa dotyczy stwierdzenia nabycia spadku, zerknij na węższy wniosek o wznowienie postępowania spadkowego; ogólne wymogi pism procesowych opisuje wniosek do sądu.