Wniosek o nabycie spadku

Nabycie spadku to słowo z języka potocznego. W przepisach pisma o takiej nazwie nie znajdziesz - formalnie sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, a przy testamencie chodzi Ci o to, by urzędowo uznano Cię za spadkobiercę powołanego w ostatniej woli zmarłego.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy i po co składasz ten wniosek

Sam testament nie odblokuje konta zmarłego ani nie pozwoli sprzedać jego mieszkania. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu (art. 926 Kodeksu cywilnego), a rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament (art. 941 KC). Ostatnia wola ma pierwszeństwo: jeśli zmarły kogoś powołał, dziedziczenie ustawowe schodzi na dalszy plan.

Wniosek składasz, gdy chcesz wykazać prawo z testamentu wobec banku, urzędu albo drugiej strony umowy. Piszą go zwykle osoby pominięte przez ustawę: przyjaciel uczyniony jedynym spadkobiercą, wnuk zamiast dzieci, sąsiadka z odręcznej kartki znalezionej w szufladzie. Złożyć może każdy, kto ma w tym interes prawny, więc wystarczy jeden spadkobierca za wszystkich.

Podstawa prawna i opłata

Spadek przechodzi na spadkobiercę już w chwili śmierci spadkodawcy (art. 924 i 925 KC), więc postanowienie sądu nic nie tworzy - tylko potwierdza stan sprzed rozprawy. Postępowanie toczy się według art. 669 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego, w trybie nieprocesowym.

Opłata za wniosek jest stała: 100 zł na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Do tego dochodzi 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego, więc realnie płacisz 105 zł wraz z pismem. Kwota 500 zł, którą podają niektóre stare wzory, jest po prostu błędna.

Na sam wniosek nie ma żadnego terminu - złożysz go rok albo dziesięć lat po pogrzebie. Sześć miesięcy, o którym słyszałeś, dotyczy czego innego: to termin na oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1015 KC), liczony od dnia, w którym dowiedziałeś się o powołaniu. Milczenie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a nie utratę prawa do złożenia wniosku.

Sąd czy notariusz - jak złożyć wniosek

Przy testamencie zwykłym masz wybór. Własnoręczny (art. 949 KC), notarialny (art. 950 KC) i spisany przed urzędnikiem gminy (art. 951 KC) możesz zanieść do notariusza - sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli wszyscy spadkobiercy stawią się razem i będą zgodni (art. 95a Prawa o notariacie). To zwykle jedna wizyta i skutek tego samego dnia.

Testament szczególny tę drogę zamyka. Ostatniej woli ustnej (art. 952 KC), spisanej w podróży (art. 953 KC) czy wojskowej notariusz nie poświadczy - zostaje wyłącznie sąd. Do sądu trafisz też wtedy, gdy spadkobiercy się spierają albo kogoś w rodzinie brakuje.

Właściwy jest sąd rejonowy, w którego okręgu spadkodawca ostatnio zwykle przebywał (art. 628 KPC), wydział cywilny. Sąd najpierw otworzy i ogłosi testament (art. 649 KPC), zawiadamiając o tym zainteresowanych (art. 652 KPC), a dopiero po rozprawie wyda postanowienie. Pismo złożysz w biurze podawczym lub wyślesz listem poleconym, z odpisami dla uczestników.

Napisz wniosek albo przejrzyj pozostałe wnioski do sądu.

Co powinien zawierać wniosek

1. Oznaczenie sądu rejonowego i wydziału cywilnego.
2. Twoje dane: imię, nazwisko, adres, PESEL.
3. Uczestnicy - wszyscy, którzy dziedziczyliby z ustawy i z testamentu, wraz z adresami.
4. Dane spadkodawcy: imiona rodziców, data i miejsce śmierci, ostatnie miejsce zwykłego pobytu.
5. Żądanie: stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu z dnia [___], ze wskazaniem spadkobierców i ich udziałów.
6. Wniosek o otwarcie i ogłoszenie testamentu oraz o odebranie zapewnienia spadkowego.
7. Załączniki: oryginał testamentu, odpis skrócony aktu zgonu, akty stanu cywilnego, dowód opłaty 105 zł i odpisy dla uczestników.

Oryginał testamentu dołączasz do pisma, a jeśli sąd już go przechowuje, powołujesz się na sygnaturę sprawy. Kto ma testament, ma obowiązek złożyć go w sądzie - nie wolno go zatrzymać ani zniszczyć.

Najczęstsze błędy

• Wiara, że sam testament wystarczy. Bank i notariusz żądają postanowienia albo aktu poświadczenia dziedziczenia, nie kartki z ostatnią wolą.
• Termin sześciu miesięcy na wniosek. Taki termin nie istnieje; sześć miesięcy dotyczy odrzucenia spadku, nie stwierdzenia jego nabycia.
• Opłata 500 zł. To zawyżona kwota z nieaktualnych druków; zapłacisz 100 zł plus 5 zł za Rejestr Spadkowy.
• Zatajenie oryginału testamentu. Każdy, kto go posiada, musi go złożyć w sądzie; zatrzymanie rodzi odpowiedzialność.
• Pominięcie spadkobierców ustawowych. Nawet przy testamencie w uczestnikach wymieniasz też rodzinę, która dziedziczyłaby bez niego.
• Zapomniany SD-Z2. Zwolnienie z podatku dla najbliższej rodziny działa tylko po zgłoszeniu spadku w urzędzie skarbowym w terminie.

Opisz sprawę własnymi słowami, a Prawomat ułoży gotowy wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z testamentu, z podstawą prawną oraz listą uczestników i załączników.

Napisz wniosek