Wypowiedzenie umowy rachunku bankowego - wzór, termin i podstawa prawna

Zamknięcie konta zaczyna się od ustalenia, czym w świetle prawa jest rachunek, który chcesz zamknąć. Poradniki opisują tę sprawę jednym przepisem Kodeksu cywilnego, a dla zwykłego konta osobistego przepis operacyjny leży w innej ustawie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Który reżim obejmuje Twój rachunek

Pytanie o rodzaj rachunku wraca w kilku typowych sytuacjach. Ktoś przenosi wypłatę do tańszego banku. Ktoś inny założył rachunek wyłącznie po to, by odebrać premię z promocji. Bywa też, że w jednym banku leżą konto osobiste i lokata, a posiadacz zamyka je jednym pismem.

Przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się przechowywać środki posiadacza, na czas oznaczony albo nieoznaczony, oraz przeprowadzać na jego zlecenie rozliczenia pieniężne, jeżeli umowa tak stanowi (art. 725 Kodeksu cywilnego). To ostatnie zastrzeżenie dzieli rachunki na dwie grupy o zupełnie różnym losie.

Rachunek służący do wykonywania transakcji płatniczych jest rachunkiem płatniczym w rozumieniu art. 2 pkt 25 ustawy o usługach płatniczych, a umowa o jego prowadzenie jest umową ramową (art. 2 pkt 31 tej ustawy). Konto osobiste z kartą, przelewami i poleceniami zapłaty ten warunek spełnia. Klasyczna lokata terminowa oraz rachunek oszczędnościowy pozbawiony funkcji rozliczeniowej go nie spełniają i zostają przy samym Kodeksie cywilnym. Do rachunków prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe przepisy o rachunku bankowym stosuje się odpowiednio (art. 732 Kodeksu cywilnego).

O przypisaniu decyduje funkcja rachunku. Nazwa produktu w cenniku banku niczego tu nie przesądza. Rachunek oszczędnościowy, z którego wykonasz przelew albo zapłacisz kartą, mieści się w definicji tak samo jak zwykły ROR. Sprawdzenie zajmuje chwilę, a przesądza o dniu rozwiązania umowy, o dopuszczalnej długości oczekiwania i o tym, czy działa tu ochrona ustawowa.

Podstawa prawna i termin wypowiedzenia

Rozwiązanie umowy rachunku bankowego zawartej na czas nieoznaczony może nastąpić w każdym czasie wskutek wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron (art. 730 Kodeksu cywilnego). Żadnego terminu ten przepis nie wyznacza i umowy zawartej na czas oznaczony nie dotyczy.

Przy rachunku płatniczym ustawa idzie znacznie dalej. Użytkownik może wypowiedzieć umowę ramową w każdym czasie ze skutkiem natychmiastowym, chyba że umowa ramowa przewiduje okres wypowiedzenia, przy czym umowny okres wypowiedzenia nie może przekraczać 1 miesiąca (art. 35 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych). Zasadą jest zatem natychmiastowe zakończenie umowy, a okres wypowiedzenia stanowi wyjątek, który musi wynikać z Twojego dokumentu. Miesięczny pułap biegnie w dniach kalendarzowych i wiąże bank wobec każdego konsumenta.

Rachunek pozbawiony funkcji płatniczej ustawowego pułapu nie ma. Termin znajdziesz wtedy wyłącznie w umowie i w regulaminie.

Konto firmowe kończy się na innych warunkach

Bank i użytkownik niebędący konsumentem mogą uzgodnić, że przepisów art. 34, art. 35-37 oraz kilku dalszych nie stosuje się w całości lub w części (art. 33 ustawy o usługach płatniczych). Miesięczny pułap i skutek natychmiastowy mogą więc zostać z umowy o konto firmowe wyłączone. Wobec konsumenta takie wyłączenie jest niedopuszczalne.

Pomaga tu katalog z Prawa bankowego. Banki prowadzą rachunki rozliczeniowe, w tym bieżące i pomocnicze, rachunki lokat terminowych, rachunki oszczędnościowe i oszczędnościowo-rozliczeniowe oraz rachunki powiernicze (art. 49 ust. 1 Prawa bankowego). Rachunek rozliczeniowy przysługuje wyłącznie osobom prawnym, jednostkom ze zdolnością prawną i osobom fizycznym prowadzącym działalność zarobkową na własny rachunek (art. 49 ust. 2), więc jego posiadanie samo w sobie sygnalizuje reżim firmowy.

Gdy umowę wypowiada bank

Najlepiej widać tę asymetrię na liczbach. Ty kończysz umowę ramową od ręki, a bank wypowiada umowę zawartą na czas nieokreślony z co najmniej dwumiesięcznym wypowiedzeniem (art. 35 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych). Kodeks cywilny dokłada do terminu warunek treściowy: bank może wypowiedzieć umowę rachunku tylko z ważnych powodów (art. 730 zdanie drugie Kodeksu cywilnego).

Osobno chroniony jest podstawowy rachunek płatniczy, który banki mają obowiązek prowadzić dla konsumentów pozbawionych innego rachunku w walucie polskiej (art. 59ia ustawy o usługach płatniczych). Umowa takiego rachunku jest umową ramową (art. 59if), a art. 59ig ust. 1 wylicza zamknięty katalog sześciu przyczyn wypowiedzenia przez bank. Są wśród nich umyślne wykorzystanie rachunku do celów niezgodnych z prawem, uzasadnione podejrzenie, że środki pochodzą z działalności przestępczej, brak jakichkolwiek operacji przez ponad 24 kolejne miesiące oraz zawarcie umowy innego rachunku o tych samych funkcjach. W trzech z tych przypadków bank przekazuje nieodpłatną informację o przyczynach i wypowiada z co najmniej dwumiesięcznym terminem, w pozostałych trzech wypowiedzenie działa natychmiast (art. 59ig ust. 2 i 4). Po takim wypowiedzeniu konsument wskazuje bankowi sposób zwrotu zgromadzonych środków (art. 59ig ust. 5).

Ta sama asymetria widoczna jest w uzasadnieniu. Od Ciebie ustawa nie wymaga podania przyczyny ani razu, od banku wymaga jej w każdym z powyższych trybów, a przy rachunku podstawowym dodatkowo wskazania drogi dochodzenia praw i pozasądowego rozstrzygania sporów.

Wzory pism dla innych umów zebraliśmy w hubie wypowiedzenie umowy.

Napisz wypowiedzenie umowy w kilka minut.

Co powinno zawierać wypowiedzenie

• Dane posiadacza rachunku wraz z numerem PESEL.
• Pełny numer rachunku oraz datę zawarcia umowy.
• Wskazanie reżimu: rachunek płatniczy albo rachunek bez funkcji płatniczej.
• Oświadczenie o wypowiedzeniu z powołaniem właściwego przepisu.
• Zlecenia stałe i polecenia zapłaty przenieś na nowy rachunek.
• Datę oraz podpis posiadacza rachunku.

Najczęstsze błędy

• Powołanie samego art. 730 Kodeksu cywilnego na koncie osobistym z kartą.
• Przyjęcie, że regulamin ustala termin dowolnie, choć ustawa daje sufit miesiąca.
• Liczenie okresu wypowiedzenia w dniach roboczych zamiast kalendarzowych.
• Traktowanie konta firmowego jak konsumenckiego, mimo furtki z art. 33.
• Wypowiadanie lokaty na czas oznaczony przepisem o umowie bezterminowej.