Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę

Pracodawca nie może rozstać się z pracownikiem dlatego, że po prostu chce. Musi wskazać prawdziwą przyczynę, zachować okres wypowiedzenia, sprawdzić, czy pracownik nie należy do grupy chronionej, i pouczyć go o drodze do sądu. Każdy brak w tym zestawie jest materiałem na odwołanie. A zegar tyka: 21 dni od doręczenia.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy pracodawca może wypowiedzieć umowę i kogo chroni Kodeks pracy

Typowe powody to likwidacja stanowiska, redukcja zatrudnienia, utrata wymaganych uprawnień albo powtarzające się niewykonywanie obowiązków. Powód musi istnieć naprawdę i dać się opisać faktami.

Zanim pracodawca wręczy pismo, sprawdza listę zakazów. To najmocniejsza część kodeksu dla zwalnianego:

• art. 39 - pracownik, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do wieku emerytalnego, jeżeli staż pozwoli mu uzyskać emeryturę z osiągnięciem tego wieku. Ochrona odpada przy prawie do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (art. 40);
• art. 41 - czas urlopu i każdej innej usprawiedliwionej nieobecności, w tym zwolnienia lekarskiego;
• art. 177 § 1 - ciąża, urlop macierzyński, rodzicielski, ojcowski oraz okres od złożenia wniosku o taki urlop;
• art. 186⁸ - wniosek o urlop wychowawczy albo o obniżenie wymiaru czasu pracy;
• art. 32 ustawy o związkach zawodowych - chroniony uchwałą zarządu działacz związkowy; tu potrzebna jest zgoda zarządu, nie sama konsultacja.

Wszystkie te zakazy ustępują w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy (art. 41¹).

Podstawa prawna i okres wypowiedzenia

Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem z zachowaniem okresu wypowiedzenia (art. 30 § 1 pkt 2) i wymaga formy pisemnej (art. 30 § 3). Długość okresu zależy od stażu u tego pracodawcy (art. 36 § 1): dwa tygodnie przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy, miesiąc od 6 miesięcy i trzy miesiące od 3 lat. Koniec okresu wypada w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca (art. 30 § 2¹).

Jeżeli pracownika reprezentuje zakładowa organizacja związkowa, pracodawca musi ją wcześniej zawiadomić o zamiarze wypowiedzenia i podać przyczynę (art. 38 § 1). Związek ma 5 dni na zastrzeżenia, a decyzja i tak należy do pracodawcy. Pominięcie tego kroku jest wadą wypowiedzenia.

Co musi zawierać wypowiedzenie

• dane pracodawcy i pracownika oraz datę sporządzenia pisma;
• oznaczenie umowy - rodzaj i data zawarcia;
• oświadczenie o wypowiedzeniu z powołaniem art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy;
• przyczynę - konkretną i prawdziwą (art. 30 § 4). Od 26 kwietnia 2023 r. obowiązek obejmuje także umowy na czas określony;
• okres wypowiedzenia i datę rozwiązania umowy;
• pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy (art. 30 § 5);
• podpis osoby uprawnionej do reprezentowania pracodawcy.

Pismo wręcza się za podpisem na kopii albo listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Data doręczenia otwiera bieg terminu na odwołanie, więc obie strony powinny ją mieć na papierze.

Masz 21 dni: gdzie złożyć odwołanie i czego żądać

Odwołanie wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od doręczenia pisma wypowiadającego umowę (art. 264 § 1). Właściwy jest wydział pracy sądu rejonowego.

Sąd pracy, na Twoje żądanie, może uznać wypowiedzenie za bezskuteczne (gdy umowa jeszcze trwa), przywrócić Cię do pracy albo zasądzić odszkodowanie (art. 45 § 1). Odszkodowanie mieści się w widełkach od dwutygodniowego do trzymiesięcznego wynagrodzenia i nie może być niższe niż wynagrodzenie za Twój okres wypowiedzenia (art. 47¹).

Brak pouczenia albo pouczenie błędne nie unieważnia samo w sobie wypowiedzenia. Otwiera za to drogę do wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, składanego w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia (art. 265).

Co Ci przysługuje w okresie wypowiedzenia

Przy wypowiedzeniu od pracodawcy należą Ci się płatne dni wolne na poszukiwanie pracy: 2 dni robocze przy okresie dwutygodniowym i miesięcznym, 3 dni przy trzymiesięcznym (art. 37). Przy wypowiedzeniu składanym przez pracownika to uprawnienie nie przysługuje.

Pracodawca może jednostronnie udzielić Ci zaległego i bieżącego urlopu (art. 167¹) oraz zwolnić Cię z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem wynagrodzenia (art. 36²). Trzymiesięczny okres wolno mu skrócić najwyżej do miesiąca, ale tylko przy upadłości, likwidacji albo innych przyczynach niedotyczących pracowników, i wtedy płaci odszkodowanie za pozostałą część (art. 36¹).

Jeżeli firma zatrudnia co najmniej 20 osób, a przyczyna leżąca po jej stronie jest wyłącznym powodem zwolnienia, dochodzi odprawa: 1, 2 albo 3 miesięczne wynagrodzenia zależnie od stażu, nie więcej niż 15-krotność minimalnego wynagrodzenia (art. 8 i art. 10 ustawy o zwolnieniach grupowych).

Najczęstsze błędy: audyt wypowiedzenia punkt po punkcie

Weź swoje pismo i przejdź przez listę:

• Czy jest przyczyna i czy da się ją sprawdzić? Samo hasło (utrata zaufania, restrukturyzacja) bez faktów, dat i liczb to klasyczna wada.
• Czy przyczyna jest prawdziwa? Likwidacja stanowiska, na które tydzień później przyjęto kogoś nowego, obraca się przeciwko pracodawcy.
• Czy jest pouczenie o sądzie pracy? Sprawdź, czy pismo wskazuje 21-dniowy termin.
• Czy okres wypowiedzenia i data rozwiązania są policzone dobrze? Sobota albo ostatni dzień miesiąca.
• Czy w dniu doręczenia byłeś chroniony? Zwolnienie lekarskie, urlop, ciąża, wiek przedemerytalny, wniosek o urlop rodzicielski.
• Czy zapytano Twój związek zawodowy? Brak konsultacji z art. 38 jest samodzielną wadą.
• Czy pismo podpisała osoba uprawniona? Wypowiedzenie od kogoś bez umocowania to kolejny zarzut.
• Czy pilnujesz 21 dni? Najlepsze argumenty nie pomogą po terminie.

Opisz swoją sytuację, a Prawomat przygotuje wypowiedzenie z podstawą prawną, przyczyną, właściwym okresem i pouczeniem. Napisz wypowiedzenie umowy o pracę. Inne pisma znajdziesz w dziale wypowiedzenie umowy.