Zażalenie na odmowę przerwy w karze

Przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności pozwala opuścić zakład karny na czas, w którym obecność w domu albo leczenie są naprawdę konieczne. Kara zostaje do odbycia: jej resztę wykonasz po powrocie za mury. Decyduje o niej sąd penitencjarny, w większości wypadków uznaniowo, więc odmowa zdarza się także przy mocnych argumentach.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy przysługuje przerwa i kto o nią występuje

Ustawa zna dwie zupełnie różne podstawy przerwy i od tego, którą podnosisz, zależy ciężar Twojego zażalenia.

Pierwsza jest obowiązkowa. Przy chorobie psychicznej albo innej ciężkiej chorobie uniemożliwiającej wykonywanie kary sąd penitencjarny przerwy udziela, do czasu ustania przeszkody (art. 153 § 1 w zw. z art. 150 § 1 kkw). Ciężka choroba ma tu definicję ustawową: chodzi o stan, w którym umieszczenie skazanego w zakładzie karnym może zagrażać życiu albo spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia (art. 150 § 2 kkw).

Druga podstawa jest uznaniowa. Sąd penitencjarny może udzielić przerwy, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste (art. 153 § 2 kkw). Mieszczą się w tym sytuacje w rodzaju nagłego załamania zdrowia osoby, którą opiekowałeś się samodzielnie, konieczności zabezpieczenia gospodarstwa po śmierci bliskiego albo leczenia, którego nie da się przeprowadzić w warunkach izolacji.

Wniosek składa zwykle skazany lub jego obrońca, a ustawa dodaje wprost, że może to zrobić również dyrektor zakładu karnego (art. 153 § 2a kkw). Jeżeli korzystałeś już z przerwy, kolejnej nie udziela się przed upływem roku od jej ukończenia i powrotu do zakładu karnego, chyba że zachodzi ciężka choroba albo inny wypadek losowy (art. 153 § 3 kkw).

Jeżeli kary jeszcze nie zacząłeś odbywać, przerwa Cię nie dotyczy. Wtedy właściwą instytucją jest odroczenie wykonania kary, którego zwykły sąd może udzielić na okres do roku, gdy natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla Ciebie lub Twojej rodziny zbyt ciężkie skutki (art. 151 § 1 kkw).

Podstawa prawna i termin

W postępowaniu wykonawczym nie ma ogólnego prawa do zażalenia, bo przysługuje ono wyłącznie w wypadkach wskazanych w ustawie (art. 6 § 1 kkw), odwrotnie niż w zwykłym procesie karnym. Tę zasadę rozwijamy w tekście o zażaleniu w trybie kkw.

Przy przerwie ustawa mówi to wprost. Art. 153b § 2 kkw: „Na postanowienie w przedmiocie odroczenia lub przerwy przysługuje zażalenie”. Sformułowanie „w przedmiocie” obejmuje zarówno odmowę, jak i udzielenie przerwy.

Masz na to 7 dni. Termin biegnie od ogłoszenia postanowienia, a przy doręczeniu na piśmie od dnia jego odbioru (art. 460 kpk, stosowany w postępowaniu wykonawczym przez art. 1 § 2 kkw).

W posiedzeniu w przedmiocie przerwy mają prawo uczestniczyć prokurator, skazany i jego obrońca, a także sądowy kurator zawodowy albo dyrektor zakładu karnego, jeżeli to oni składali wniosek (art. 153b § 1 kkw). Gdy przerwę już przyznano, a prokurator zgłosił sprzeciw, postanowienie staje się wykonalne dopiero z chwilą uprawomocnienia, a zażalenie prokuratora sąd rozpoznaje w terminie 14 dni (art. 154 § 1 i § 2 kkw).

Gdzie i jak złożyć

Sądem penitencjarnym jest sąd okręgowy (art. 3 § 2 kkw), więc zażalenie rozpozna sąd apelacyjny. Pismo kierujesz jednak do sądu penitencjarnego, który wydał postanowienie, a ten przekazuje je wyżej razem z aktami (art. 20 § 2 kkw). Przy kolejnych przerwach właściwy pozostaje ten sam sąd, który udzielił pierwszej (art. 153 § 5 kkw). Pozostałe pisma z tej rodziny zebraliśmy w hubie Zażalenie.

Warto wiedzieć, dokąd ta droga może prowadzić. Jeżeli przerwa trwała co najmniej rok, a odbyłeś co najmniej 6 miesięcy kary, sąd penitencjarny może warunkowo zwolnić Cię z odbycia reszty, bez ograniczeń z art. 78 i art. 79 kk; nie działa to przy karze lub sumie kar przekraczającej 3 lata (art. 155 § 1 i § 2 kkw). Samo warunkowe zwolnienie omawiamy w tekście o odmowie warunkowego przedterminowego zwolnienia.

Napisz zażalenie

Co powinno zawierać

• oznaczenie sądu apelacyjnego jako odwoławczego, z adnotacją, że pismo idzie za pośrednictwem sądu penitencjarnego,
• dane skazanego, sygnaturę akt i adres, pod którym odbierzesz korespondencję,
• dokładne wskazanie zaskarżonego postanowienia: datę, przedmiot i wymiar odbywanej kary,
• podstawę, którą podnosisz: art. 153 § 1 kkw przy chorobie albo art. 153 § 2 kkw przy względach rodzinnych i osobistych,
• zarzuty, na przykład pominięcie dokumentacji medycznej, brak oceny, czy leczenie jest możliwe w warunkach zakładu karnego, albo powierzchowne potraktowanie sytuacji rodzinnej,
• żądanie zmiany postanowienia przez udzielenie przerwy albo uchylenia go i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania,
• uzasadnienie, datę i podpis oraz załączniki, które faktycznie potwierdzają opisany stan.

Dokumenty ważą tu więcej niż emocje. Zaświadczenie lekarskie z konkretnym rozpoznaniem, dokumentacja szpitalna albo zaświadczenie ośrodka pomocy społecznej o sytuacji Twoich bliskich powiedzą sądowi więcej niż najdłuższy opis krzywdy.

Najczęstsze błędy

• Mylenie przerwy z odroczeniem. Przerwa dotyczy kary już wykonywanej, odroczenie kary jeszcze nierozpoczętej, a orzekają o nich różne sądy.
• Spóźnienie o kilka dni. Siedmiodniowy termin jest zawity i po jego upływie sąd odmówi przyjęcia pisma, chyba że wcześniej uzyskasz przywrócenie terminu.
• Powtórzenie treści wniosku. Zażalenie kwestionuje ocenę sądu, więc bez wskazania, co zostało pominięte lub źle zważone, zostaje ponowną prośbą.
• Zbyt wczesny kolejny wniosek. Roczna karencja z art. 153 § 3 kkw ustępuje tylko przy ciężkiej chorobie albo innym wypadku losowym.
• Założenie, że przerwa oznacza brak nadzoru. Udzielając jej, sąd penitencjarny może orzec elektroniczną kontrolę miejsca pobytu, a wobec części skazanych orzeka ją obowiązkowo (art. 153a § 1 i § 2 kkw).
• Lekceważenie tego, co zdarzy się w trakcie przerwy. Tymczasowe aresztowanie w tym okresie sprawia, że przerwana kara wraca do wykonania z mocy prawa (art. 156 § 4 kkw).

Nie musisz układać tego pisma sam. W Prawomacie odpowiadasz na kilka pytań o swoją sytuację, a my przygotujemy zażalenie oparte na art. 153b § 2 kkw, z zarzutami dopasowanymi do podstawy, którą podnosisz.

Napisz zażalenie