Skarga na czynności policjanta

Legitymowanie bez podania przyczyny, opryskliwy ton podczas kontroli drogowej, użycie środków przymusu, które wydało Ci się nieproporcjonalne. Jeśli zachowanie policjanta wykroczyło poza to, na co pozwala mu prawo, możesz to zgłosić na piśmie. Skarga na czynności lub zachowanie policjanta nie idzie do samego funkcjonariusza, tylko do jego przełożonych, bo to oni mogą sprawę zbadać i wyciągnąć konsekwencje służbowe.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy złożyć skargę na policjanta

Skargę składasz, gdy funkcjonariusz zaniedbał obowiązki albo wykonał je nienależycie: przekroczył uprawnienia przy legitymowaniu, zatrzymaniu czy przeszukaniu, zachował się arogancko lub lekceważąco, użył siły bez wyraźnej potrzeby, naruszył Twoje prawa podczas interwencji. Kodeks postępowania administracyjnego mówi wprost, że przedmiotem skargi może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań, naruszenie praworządności i interesów obywateli, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 KPA).

To nie to samo, co spór o mandat. Jeśli nie zgadzasz się z mandatem karnym, odmawiasz jego przyjęcia i sprawa trafia do sądu. Skarga dotyczy sposobu, w jaki policjant się zachował lub jak przeprowadził czynność, a nie kwalifikacji samego wykroczenia.

Podstawa prawna i termin

Skargi na Policję rozpatruje się na podstawie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 227 i następne), art. 63 Konstytucji oraz ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Nie ma ustawowego terminu na samo złożenie skargi, możesz to zrobić w rozsądnym czasie po zdarzeniu, choć im szybciej, tym łatwiej ustalić fakty i zabezpieczyć nagrania.

Organ, do którego trafi skarga, ma obowiązek rozpatrzyć ją bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu miesiąca (art. 237 KPA). O sposobie załatwienia sprawy musi Cię zawiadomić na piśmie. Postępowanie skargowe jest uproszczone i kończy się zajęciem stanowiska przez organ, nie przewiduje odwołania jak od decyzji administracyjnej.

Inaczej wygląda sprawa samego zatrzymania. Jeżeli uważasz, że Policja zatrzymała Cię bezzasadnie lub nielegalnie, przysługuje Ci zażalenie na zatrzymanie do sądu rejonowego (art. 246 KPK), które składasz w terminie 7 dni od zatrzymania. To odrębna, sądowa droga niż skarga na zachowanie funkcjonariusza i rządzi się własnym, krótkim terminem.

Gdzie i jak złożyć skargę

Skargę kierujesz do przełożonego funkcjonariusza, czyli zwykle do komendanta właściwej jednostki Policji: komendanta komisariatu, komendanta powiatowego (miejskiego) albo wojewódzkiego, w zależności od tego, gdzie służy policjant, którego dotyczy sprawa. Art. 229 KPA wylicza organy właściwe do rozpatrywania skarg i nie ma w tym wykazie pozycji dla szeregowego funkcjonariusza. Skargę na konkretną osobę można przekazać jej przełożonemu służbowemu (art. 232 § 2 KPA), a funkcjonariusz, który taką skargę otrzymał, ma obowiązek niezwłocznie przekazać ją przełożonemu (art. 256 KPA). Jeśli wyślesz pismo do niewłaściwej jednostki, ma ona obowiązek przekazać je organowi właściwemu.

Skargę złożysz na kilka sposobów: na piśmie osobiście w jednostce, listem poleconym, elektronicznie przez ePUAP, a także ustnie do protokołu przyjęcia skargi.

Są też inne adresaty, zależnie od wagi sprawy:

• Prokuratura - gdy zachowanie policjanta może być przestępstwem (np. przekroczenie uprawnień, znęcanie się, spowodowanie obrażeń). Wtedy zamiast skargi lub obok niej składasz zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa.
• Biuro Spraw Wewnętrznych Policji - komórka, która zajmuje się ściganiem przestępstw popełnianych przez samych policjantów.
• Rzecznik Praw Obywatelskich - gdy uważasz, że doszło do naruszenia Twoich praw i wolności obywatelskich; wniosek do RPO jest bezpłatny.

Co powinno zawierać skarga

• Twoje dane - imię, nazwisko i adres do korespondencji. Skargę bez tych danych organ pozostawia bez rozpoznania.
• Wskazanie funkcjonariusza - imię i nazwisko lub numer identyfikacyjny z blachy, a jeśli ich nie znasz, data, godzina i miejsce interwencji oraz numer radiowozu.
• Opis zdarzenia - co dokładnie się stało, po kolei, konkretnie, z podaniem świadków.
• Żądanie - czego oczekujesz: zbadania sprawy, reakcji przełożonego, stwierdzenia nieprawidłowości.
• Podpis - przy piśmie papierowym własnoręczny.

Dołącz dowody, którymi dysponujesz: nagranie z telefonu lub wideorejestratora, dane świadków, dokumentację medyczną, jeśli doszło do obrażeń. Więcej o zasadach pisania pism skargowych znajdziesz w dziale Skarga.

Najczęstsze błędy

• Skarga do samego policjanta - pismo musi trafić do jego przełożonego, bo to on może zbadać sprawę i wyciągnąć konsekwencje.
• Mylenie dróg - kwestionowanie mandatu, zażalenie na zatrzymanie (art. 246 KPK) i skarga na zachowanie to trzy różne ścieżki z różnymi terminami.
• Same emocje zamiast faktów - “był chamski” to za mało. Podaj datę, godzinę, miejsce, numer radiowozu i konkretne słowa lub czyny.
• Zwlekanie - choć na złożenie skargi nie ma terminu, po czasie znika monitoring i słabnie pamięć świadków.
• Anonim - skargę bez imienia, nazwiska i adresu organ pozostawia bez rozpoznania.

Nie musisz układać takiego pisma od zera. Prawomat przeprowadzi Cię przez kilka pytań i ułoży gotową skargę na czynności policjanta z właściwymi elementami i podstawą prawną, gotową do pobrania i wysłania.

Napisz skargę